129 год назад, 13 сакавіка 1881 году, рэвалюцыянэр-нарадаволец Ігнат Грынявіцкі падарваў расейскага цара Аляксандра ІІ. Ён быў, бадай, першым у гісторыі ў шэрагу беларускіх тэрарыстаў. TUT.BY прыгадаў іншыя найбольш рэзанансныя імёны і здарэньні.
13 сакавіка 1881 года на набярэжнай Кацярынінскага каналу ў Пецярбурзе, дзе спынілася карэта Аляксандра II, прагучаў магутны выбух. Цар і тры чалавекі з ягонага атачэньня былі забітыя, яшчэ шасьцёра атрымалі цяжкія пашкоджаньні. Бомбу ў самадзержца кінуў 25-гадовы беларускі шляхціч
Ігнат Грынявіцкі, які таксама атрымаў сьмяротныя раненні.
Грынявіцкі нарадзіўся ў 1855(56) годзе ў маёнтку Басін Бабруйскага павету Менскай губэрні (цяпер вёска Калінаўка на Магілёўшчыне). На “выдатна” скончыў Беластоцкую рэальную гімназію, паступіўшы на мэханічны факультэт Тэхналягічнага інстытуту ў Пецярбурзе. Там ён далучыўся да студэнцкага рэвалюцыйнага руху. Расчараваўшыся ў “хаджэньні ў народ”, Ігнат уступае ў найбуйнейшую народніцкую арганізацыю “Народная воля”, мэта якой - зьнішчэньне самадзяржаўя, усталяваньне дэмакратычных свабод і перадача зямлі сялянам. Ён распаўсюджвае нелегальную літаратуру, працуе ў падпольнай друкарні, вядзе прапаганду сярод рабочых. Узімку 1880-81 Грынявіцкі, абраны адным з чатырох выканаўцаў тэракту, адсочвае перамяшчэньні цара Аляксандра ІІ.
“Ён памрэ, а разам з ім памрэм і мы, яго ворагі, яго забойцы. Гэта неабходна дзеля свабоды, бо ў выніку значна пахіснецца тое, што хітрыя людзі называюць кіраваньнем — манархічным, неабмежаваным, а мы - дэспатызмам...” - напісаў у перадсьмяротным запавеце Грынявіцкі.
“Уладзімір Караткевіч лічыў, што Грынявіцкі разам з іншымі рэвалюцыянерамі з Беларусі выстаўляў Аляксандру II і свой рахунак: задушэньне паўстаньня 1863 года, забарона беларускага друкаванага слова, закрыцьцё апошняй у беларускіх губэрнях вышэйшай навучальнай установы”, – пісаў Уладзімір Арлоў у кнізе “Імёны свабоды”. Другія гісторыкі аднак сцвярджаюць, што “нацыянальныя матывы ў той час не адыгрывалі ніякай ролі ў расейскім рэвалюцыйным руху”. Як бы там ні было, ў 1884 годзе пасьлядоўнікі Грынявіцкага выдалі ў Пецярбургу часопіс "Гомон", у якім упершыню агучылі патрабаваньне фэдэратыўнай самастойнасьці беларускай нацыі.
Аўтар публікацыі Кастусь Лашкевіч таксама
Івана Пуліхава,
Барыса Каверду,
Кірылу Арлоўскага,
Алену Мазанік,
Валерыя Фабрыканта,
Аляксандра Зюлькова,
Невядомага забойцу Мікалуцкага,
Андрэя Місюру,
Невядомага менскага падрыўніка на канцэрце 4 ліпеня 2008 года. Шаноўныя чытачы, шмат цікавага часам адбываецца там, дзе нас няма, але ёсьць таленавітыя калегі-прафэсіяналы ці проста аматары з відэа- ці фатакамэрай. Пад новай рубрыкай будуць зьяўляцца матэрыялы зь іншых СМІ і блогасфэры, якія, на нашу думку, могуць быць цікавыя вам. Прысылайце прапановы – што варта апублікаваць на сайце svaboda.org – cвабода не бывае чужой!
Навіна прадстаўленая
інфармацыйна-прававым парталам "За Свабоду".net паводле: Радыё Свабода.
Дадаць каментар
